KALENDARIUM

KALENDARIUM ŻYCIA I TWÓRCZOŚCI STANISŁAWA STASZICA

 

1755 - urodził się w Pile Stanisław Wawrzyniec Staszic, 6 listopada ochrzczony. Był czwartym dzieckiem Wawrzyńca Staszica i Katarzyny Mędlickiej;

1770 - prawdopodobnie w tym roku rozpoczął naukę w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu, a następnie w kolegium jezuickim;

1772 - pierwszy rozbiór Polski, ojciec Stanisława uwięziony przez przebywające w Wielkopolsce wojska carskie;

1778/1779 - Staszic uzyskuje święcenia kapłańskie oraz godność kanclerza kapituły szamotulskiej; udaje się przez Lipsk i Getyngę do Paryża w celu podjęcia studiów;

1781 - wyprawa naukowa w Alpy i Apeniny; powrót do kraju z zagranicy; uzyskanie posady guwernera, najpierw u hrabiego Jana Miera, kasztelana inflanckiego, a następnie u ordynata Andrzeja Zamoyskiego;

1784 - wraz z rodziną Zamoyskich odbywa podróż do Leopoldville;

1786 - wydaje Staszic w Warszawie przetłumaczoną pracę Georges`a Buffona "Epoki natury";

1787 - publikuje anonimowo "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego";

1788 - otrzymuje probostwo w Turobinie; jesienią przybywa wraz z Konstancją Zamoyską i jej dziećmi do Warszawy, gdzie na Zamku Królewskim przysłuchuje się obradom Sejmu;

1790 - wydaje anonimowo "Przestrogi dla Polski"; wyrusza z Zamoyskimi do Włoch, po drodze zwiedzając: Kraków, Wieliczkę, Brno, Wiedeń;

1791 - uchwalono Konstytucję 3 Maja na Sejmie Wielkim; powrót Staszica z zagranicy;

1792 - zakończenie obrad Sejmu Czteroletniego; śmierć Andrzeja Zamoyskiego; Staszic wraz z Konstancją Zamoyską i jej dziećmi udaje się do Kocka, Lublina, Krasnegostawu, Puław; zaczyna pisać swe dzieło: "Ród ludzki";

1794 - Powstanie Kościuszkowskie; Staszic z Zamoyskimi w Wiedniu;

1797 - śmierć Konstancji; podróż naukowa Staszica w Góry Świętokrzyskie,w okolice Końskich i Sieradza;

1798 - podróż naukowa na Górny Śląsk oraz Wyżynę Krakowsko - Wieluńską;

1800 - wyprawa naukowa w okolice Buska i Solca w celu zbadania złóż soli; założenie w Warszawie m.in. przez Staszica Towarzystwa Przyjaciół Nauk;

1801 - Staszic staje się właścicielem dóbr hrubieszowskich nabytych od rodziny Zamoyskich;

1802 - wyprawa w okolice Kielc w celu zbadania złóż rud miedzi, cynku, ołowiu, srebra, żelaza; wędrówki po Podhalu; przeniesienie się na stałe do Warszawy (mieszkanie w oficynie pałacu Zamoyskich przy Nowym Świecie);

1803 - podróż po obrzeżach Gór Świętokrzyskich, w rejonie Szydłowca, Wąchocka, Końskich, Przysuchy;

1804 - studia przyrodnicze w Paryżu; zakup trzech placów przy ul. Kanonia w Warszawie pod budowę pierwszej siedziby TPN; wyprawa w okolice Rawy Mazowieckiej, Wolborza, Ujazdu w celu poszukiwania rud żelaza; wyjazd naukowy w Tatry i Beskidy (pomiary na Babiej Górze);

1805 - wyprawy naukowe w Tatry, Beskidy Zachodnie i Wschodnie, na Ukrainę i Wołyń; odczyt Staszica w Warszawie podczas publicznego posiedzenia Towarzystwa Przyjaciół Nauk - rozprawy na temat "ziemiorództwa Karpatów"; wówczas to padły znamienne słowa:

"Młodzieży! Ty każdego narodu droga, narodu naszego jedyna, nadziejo!" "Paść może i naród wielki; zniszczeć nie może, tylko nikczemny";


1806 - anonimowa broszura Staszica: "O statystyce Polski";

1807 - 7 lipiec - pokój w Tylży i utworzenie Księstwa Warszawskiego; Staszic członkiem Izby Edukacyjnej; wchodzi w skład Dyrekcji Skarbowej, a następnie uzyskuje nominację na referendarza Rady Stanu; wreszcie powołany na członka Najwyższej Komisji Egzaminacyjnej;

1808 - wybrano Staszica na prezesa Towarzystwa Przyjaciół Nauk;

1809 - ukazanie się drukiem pierwszych tomów "Dzieł" Stanisława Staszica; 1810- otrzymuje stanowisko w Radzie Stanu Księstwa Warszawskiego, zajmuje się skarbowością, organizowaniem administracji na terenach wyzwolonych spod zaboru austriackiego oraz zagadnieniami gospodarczymi, pocztą, przygotowaniem projektu kodeksu karnego;

1815 - utworzenie Królestwa Polskiego; Staszic wydaje drukiem przełomowe w historii polskiej geologii dzieło pt. "O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski"; otrzymuje Order św. Stanisława; staje się członkiem Rady Stanu, a następnie Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (zajmuje się organizacją szkolnictwa i cenzurą);

1816 - w Warszawie zostaje powołany do życia Królewski Uniwersytet, a Staszic staje na czele jego Rady Głównej, staje się członkiem Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji, a także dyrektorem Dyrekcji Przemysłu i Kunsztów; wspólnie z 329 gospodarzami zakłada Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie; z jego inicjatywy powstaje Ogród Botaniczny w Warszawie, Instytut Agronomiczny na Marymoncie (pierwsza uczelnia rolnicza w kraju), Szkoła Akademiczno - Górnicza w Kielcach;

1817 - obejmuje stanowisko Rady Ogólnej Budownictwa, Miernictwa, Drógi Spławów, przyczynia się do założenia w Warszawie Instytutu Głuchoniemych i Ociemniałych; mianowany zastępcą ministra Komisji Wyznań;

1818 - Antonio Corazzi, włoski architekt sprowadzony przez Staszica z Florencji, rozpoczyna w Warszawie budowę siedziby TPN przy Krakowskim Przedmieściu; opracowanie planu utworzenia Zagłębia Staropolskiego nad rzeką Kamienną;

1819 - z inicjatywy Staszica pojawiają się w Warszawie skrzynki pocztowe; Staszic współzałożycielem Towarzystwa Dobroczynności w Warszawie;

1820 - myśl wystawienia w Warszawie pomnika Mikołaja Kopernika;

1823 - po zakończeniu budowy traktu brzeskiego - wznosi się z jego inicjatywy w Brześciu i Warszawie żeliwne obeliski upamiętniające ludzki trud;

1824 - pierwsze posiedzenie TPN w nowej siedzibie; Staszic sporządza testament przeznaczając znaczne sumy na cele dobroczynne; wybrany przewodniczącym Komisji Emerytalnej Urzędników;

1825 - wybór Staszica na prezesa Deputacji do Ułożenia Hierarchii Urzędników; podróż po zachodniej części Królestwa; inicjatywa utworzenia Szkoły Przygotowawczej do Instytutu Politechnicznego;

1826 - otwarcie Szkoły Przygotowawczej z udziałem Staszica;
jego śmierć 20 stycznia; uroczysty pogrzeb w cztery dni później; Stanisław Staszic pochowany na cmentarzu warszawskim na Bielanach przy kościele Kamedułów.